عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
253
مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )
لو مر فى الشارع من خارج * * لمات من فى داخل الدرب خذه اذا جاشت عليك العدا * * فوحده يغنيك من حرب 2 1 برزليوس Berzelius از مشاهير اطبا و كيمياويّين مملكت ( اسوج - Suecia - Suede مىباشد و در مكتب طبيهء شهر ( استوقهولم ) پايتخت آن مملكت سمت معلمى داشته در فن كيميا و حكمت طبيعى و علم معادن رنجها برده و بمقامات عاليه نايل گرديده و در آن علوم تأليفات پرداخته و در شيمى جديد صاحب كشفيّات مىباشد در سال ( 1779 ) ميلادى متولد و در سنه يكهزار و هشتصد و چهل و هشت ( 1848 ) مطابق هزار و دويست و شصت و پنج هجرى ( 1265 ) وفات كرده * 2 1 برزوية الطبيب از اطباى مائه اوّل قبل از هجرت و در دربار كسرى انوشيروان مقام منيع و مرتبهء رفيع داشته و آن حكيم با جبرئيل طبيب جندى سابورى و ( بيادق ) طبيب مؤلف كتاب ( المأكول و المشروب ) و ( سرجس ) رأس عينى فيلسوف مشهور معاصر بوده و اين هر چهار در عهد دولت آن پادشاه عدالت شعار بترويج علوم و ترقى معارف اشتغال داشتهاند و حكماى مذكور چنانچه در ترجمهء هريك مسطور خواهد شد هريك در شعب علوم بمهمى مىپرداختهاند چنانچه منصب حكيمباشىگرى دربار با جبرئيل بود و سرجس ترجمهء كتب فلسفه از لسان يونانى بسريانى مىنمود و بيادق بتاليف كتب طب اشتغال داشت و برزويه بترجمهء كتب حكماى هند كه در علم اخلاق و سياست مدن بودهاند مىپرداخت و هم بممارست علم و مزاولت عمل روزكار مىگذرانيد اين طبيب اريب ترجمهء حالات و گذارشات خود را در كتاب ( كليله و دمنه ) خود در باب مخصوصى ذكر كرده و ما بجهة غايت شهرت از نكارش آن صرف نظر كرديم بالجمله برزويه طبيب در فن پزشكى بينا و در علوم فرس و هند بنهايت دانا بوده و همين طبيب است كه انوشيروان وى را از ايران بهندوستان فرستاد و كتاب كليله را از هند بايران آورد و بامر آن پادشاه عادل كتاب مزبور را از زبان هندى به پهلوى ترجمه كرد و بجهة انجام و تهيّهء اين خدمت حين حركت بهندوستان يك كرور